Trespa: Design Based on Facts

Duurzaamheid is voor architecten al lang niet meer uitsluitend een ambitie die in een ontwerpvisie wordt beschreven. Materiaalkeuzes moeten steeds vaker aantoonbaar worden onderbouwd: wat is de CO2-impact, waar komen grondstoffen vandaan, welke prestaties zijn geverifieerd en wat gebeurt er met een product na de eerste gebruiksfase? Tegen die achtergrond introduceerde Trespa een kleine twee jaar geleden de Trespa Standaard, een eigen kader waarin transparantie en controleerbare productinformatie centraal staan.

De gedachte erachter is eenvoudig: niet alleen vertellen dat een materiaal duurzaam is, maar inzichtelijk maken waarop die claim is gebaseerd. Daarbij gaat het onder meer om milieuproductverklaringen (EPD’s), productgezondheidsverklaringen (HPD’s), gegevens over biobased inhoud, VOC-emissies en verklaringen voor gebouwcertificeringen. Een belangrijk uitgangspunt is dat dergelijke informatie door externe partijen wordt getoetst of geverifieerd. Dat maakt de standaard minder een marketingclaim en meer een manier om ontwerpbeslissingen inhoudelijk en technisch te kunnen onderbouwen.

Voor architecten raakt dat direct aan het ontwerpproces. Zeker bij gevels komen esthetiek, techniek, veiligheid en milieuprestaties samen. “Een architect wil niet achteraf ontdekken dat een materiaalkeuze moeilijk te onderbouwen is”, zegt accountmanager Jim Wolters. “Juist in de ontwerpfase moet duidelijk zijn welke prestaties een product levert en welke data daarvoor beschikbaar zijn. Dan kun je esthetische keuzes koppelen aan aantoonbare prestaties.”

Van ambitie naar onderbouwing

De Trespa Standaard richt zich nadrukkelijk op de meetbaarheid van duurzaamheid. Zo wordt gekeken naar de herkomst van grondstoffen, de CO₂-voetafdruk van producten, het productieproces en de levensduur. In de documentatie van Trespa wordt bovendien onderscheid gemaakt tussen opgenomen koolstof tijdens de productie, operationele koolstof tijdens het gebruik van een gebouw en emissies aan het einde van de levensduur.

Voor de voorschrijvende architect betekent die benadering vooral dat materiaalkeuzes beter vergelijkbaar en beter vast te leggen zijn. Zeker nu opdrachtgevers, certificeringssystemen en regelgeving steeds nadrukkelijker om onderbouwing vragen, wordt de beschikbaarheid van productdata onderdeel van de ontwerpbeslissing.

Ook brandveiligheid maakt deel uit van die bredere benadering. Niet de aanname dat een materiaal ‘veilig genoeg’ is, maar aantoonbare producteigenschappen moeten leidend zijn. Voor architecten betekent dit dat ook veiligheid vanaf de materialisering van een gevel met controleerbare informatie kan worden meegewogen.

Ontwerpen met de volgende levensfase in beeld

Een tweede element is circulariteit. Via het Second Life-programma wil Trespa gebruikte panelen opnieuw inzetten wanneer ze hun eerste functie verliezen. Denk aan hergebruik in bijvoorbeeld fietsenstallingen, abri’s, meubels of andere toepassingen waarvoor het materiaal nog geschikt is. Daarmee wordt de gebruiksduur verlengd en blijft de in houtvezels opgeslagen koolstof langer vastgelegd.

Volgens Wolters vraagt circulair ontwerpen daarom om een bredere blik dan alleen de eerste toepassing. “Je ontwerpt een gevel voor nu, maar materiaal houdt niet op te bestaan zodra een gebouw wordt gerenoveerd. Als je bij de materiaalkeuze al weet wat er later nog mee kan gebeuren, voeg je een extra dimensie toe aan het ontwerp.”

Daarmee is de Trespa Standaard vooral een pleidooi voor transparantie in een fase waarin architecten steeds meer keuzes moeten kunnen verantwoorden. Niet méér claims, maar beter inzicht in wat een materiaal daadwerkelijk presteert gedurende de hele levenscyclus. •